بسیج هنرمندان طاووسیه سعدی شیراز

فمن كنت مولاه فهذا وليه فكونوا له انصار صدق مواليا

جشن اعیاد قربان و غدیر بر همه قربانیان غدیر مبارک باد

همه به اتفاق قبول دارند که در روز غدیر بعد از معرفی ولایت امیرالمومنین علی (ع) توسط پیامبر (ص) حسان بن ثابت از پیامبر اجازه گرفت و شعری که همان لحظه سروده بود، قرائت کرد. این شعر به عنوان سند دائمی ضمیمه غدیر گردید. بعدها برخی از جریانان و افرادی که تحت تاثیر سقیفه قرار گرفته بودند، همین اشعار و شعرهای بعد از آن باعث هدایت آنها شد. شعرهایی که در باب غدیر سروده می شد بعدها خود یک بابی در شعر ایجاد کرد که به عنوان غدیریه معروف گردید. شعرا در سروده هایشان از منزلت حضرت علی (ع) و روز غدیر شعرهای زیبا سروده اند که هر کدام از آنها در مجالس دینی، فرهنگی ... نقل خوانندگان مجلس میگردید. اولین قدم در این زمینه توسط حسان بن ثابت برداشته شد آن زمانی که پیامبر رسالتش را  تکمیل کرده بود. شاعر زبر دست عرب حسان بن ثابت با اجازه رسمی پیامبر (ص) لحظاتی پس از خطبه پیامبر اشعاری در باره غدیر سروده بود که مورد تایید انبوهی از دانشمندان شیعه و سنی هم قرار گرفته است. حسان شعرش را اینچنین سرود:
يناديهم يوم الغدير نبيهم بخم و اسمع بالرسول مناديا" پيامبر توحيدگرايان در روز تاريخي غدير براي امت خويش سخن گفت و با چه آواز رسايي فرمود كه همگي شنيدند.

"و قال: فمن مولاكم و وليكم؟ فقالوا و لم يبدوا هناك التعاديا" فرمود: مولا و ولي شما كيست؟ همگي بدون پرده پوشي گفتند:

"الهك مولانا و انت ولينا و لن تجدن منا لك اليوم عاصيا" خداي تو مولاي ماست و تو صاحب اختيار ما هستي و امروز در ميان ما نافرمان و مخالفي نخواهي يافت.
"فقال له: قم يا علي فانني رضيتك من بعدي اماما و هاديا" در اين هنگام به علي گفت: اي علي برخيز كه من تو را پس از خود به امامت و رهبري انتخاب كردم.

"فمن كنت مولاه فهذا وليه فكونوا له انصار صدق مواليا" پس هر كه من مولاي اويم، اين شخص ولي اوست، پس ياران با وفايي براي او باشيد و دوستدار.

"قيس انصاري" فرزند "سعد بن عباده" بزرگ خزرج كه در پيكار صفين در سپاه حضرت علي (ع) بود، نيز اين گونه سروده است:
"هنگامي كه دشمن بيداد پيشه بر ما ستم كرد، گفتم پروردگارمان ما را بسنده است و او بهترين يار و سر رشته دار است."
"همان پروردگاري ما را بسنده است كه ديروز در بصره و پيكار جمل پيروزي و سرفرازي را به ما ارزاني داشت."
"هان‌اي مردم به هوش باشيد كه علي(ع)امام آسماني ما و سالار همه انسانهاست و اين حقيقت و اين موقعيت بلند او را قرآن آورده است.

"عمرو بن عاص" وزير مشاور معاويه و مهره اصلي نظام سركوب و فريب اموي كه از جمله دشمنان كينه توز حضرت علي (ع) است، نيز از شگفتيهاي شخصيت والاي آن حضرت غافل نبوده و پرتويي از ويژگي‌ها و درخشندگي‌هاي زندگي آن حضرت را بازگو كرده است.

براي نمونه وزير مشاور معاويه درقصيده‌اي طولاني كه از ‪ ۶۶بيت تشكيل شده، چنين مي‌سرايد:
"معاويه الحال لا تجهل و عن سبل الحق لا تعدل..."
هان‌اي معاويه خود را از روند تاريخ و جامعه و فراز و نشيب روزگار به ناداني مزن و از راه حق و عدالت بيشتر از اين انحراف مجوي...
"سيد حميري" اين شاعر بلند آوازه نيز در شمار شاعران و سرايندگان حماسه غدير است كه از جمله در اين مورد چنين مي‌سرايد: "هان ‌اي كسي كه دين و ايمان خود را به زرق و برق دنيا و جاه و مقام آن فروخته اي، بدان كه خدا چنين دستوري نداده است." "تو از كجا و با كدامين معيار و ملاك به دشمني با جانشين راستين پيامبر، علي (ع)برخاسته‌اي، آن هم با اين آگاهي كه پيامبر خدا از آن حضرت خشنود بود." "راستي در روز غدير پيامبر گرامي چه كسي را از ميان همه ياران خويش كه بر گردش بودند، ندا داد و نام بلند آوازه‌اش را برد؟" "در مورد چه كسي فرمود: اين علي، سررشته دار و امام راستين هر كسي است كه من سررشته دار او هستم؟"

امیرالمؤمنین علیه السلام قصیده ای سرودند که یک بیت آن درباره غدیر خم بود و طی نامه ای آن را برای معاویه فرستادند:

وقتی معاویه پاسخ امیرالمؤمنین علیه السلام را خواند گفت: «ای غلام، این نامه را پاره کن، تا اهل شام آن را نخوانند و به علی بن ابی طالب تمایل پیدا نکنند».

شعر غدیر در مجلس معاویه

روزی سه نفر از شعرا نزد معاویه جمع بودند: طِرِمّاح، هُشام مُرادی و محمد بن عبداللّه حِمْیَری.

معاویه کیسه زری بیرون آورد و مقابل خود گذاشت و گفت: ای شعرای عرب، درباره علی بن ابی طالب شعری بگویید، ولی جز حق نگویید. من فرزند ابوسفیان نباشم اگر این کیسه را به کسی بدهم، جز آن که درباره علی حق را بگوید.

طِرمّاح برخاست و درباره حضرت ناسزا گفت. هشام مرادی نیز ناسزا گفت. عمروعاص به حمیری گفت: اکنون تو بگو، ولی غیر حق مگو. سپس عمروعاص به معاویه گفت: قسم یاد کرده ای که این کیسه را جز به کسی که درباره علی حق بگوید ندهی. معاویه گفت: آری.

حمیری برخاست و اشعار بلندی در مدح امیرالمؤمنین علیه السلام سرود که یک بیت آن درباره غدیر بود:

یعنی: نصب علی بن ابی طالب علیه السلام را در روز غدیر خم از سوی خداوند و از سوی بهترین مردم به فراموشی سپردند.

معاویه گفت: تو از همه راست تر گفتی! کیسه زر را تو بردار!

خود امير المؤمنين عليه السلام درباره غدير شعرى سروده‏اند و چند تن از اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله و نيز عده‏اى از اصحاب ائمه عليهم السلام اشعارى درباره غدير دارند كه از جمله آنان قيس بن سعد بن عباده،سيد حميرى،كميت اسدى،دعبل خزاعى و ابو تمام است .

عده‏اى از علماى بزرگ نيز كه قريحه شعرى داشته‏اند اشعار رسايى درباره غدير سروده‏اند كه از جمله آنان شريف رضى،سيد مرتضى،قطب راوندى،حافظ برسى،شيخ كفعمى،شيخ بهايى،شيخ كركى،شيخ حر عاملى،سيد على خان مدنى و آية الله كمپانى است. گذشته از شعراي عرب، شاعران پارسي گوي و اردو زبان و ترك زبان نيز سهم به سزايي در نظم محتواي غدير و حفظ و نشر آن در قالب شعر داشته‌اند.

شعراى زبردستى چون ابن رومى،وامق نصرانى،حمانى،تنوخى،ابو فراس حمدانى،بشنوى كردى،كشاجم،ناشى صغير،صاحب بن عباد،مهيار ديلمى،ابو العلاء معرى،اقساسى،ابن عرندس،ابن عودى،ابن داغر حلى،بولس سلامه مسيحى از شعراى عرب درباره غدير شعر سروده‏اند.

گذشته از شعراى عرب،شاعران پارسى‏گوى و اردو زبان و ترك زبان نيز سهم بسزايى در نظم محتواى غدير و حفظ و نشر آن در غالب شعر داشته‏اند.

لازم به تذكر است كه عده‏اى از شعرا داستان غدير را بصورت مفصل يا مختصر در قالب شعر آورده‏اند كه اول آنان حسان است. برخى ديگر فقط مقطع حساس آن را كه«من كنت مولاه فعلى مولاه»است به شعر كشيده و پرورش داده‏اند. گروهى نيز با قالب ريزى ادبى غدير،مبانى اعتقادى آن را بيان كرده‏اند و تا آنجا كه توانسته‏اند شكوفايى روحى آن را در زندگى معنوى يك شيعه جلوه‏گر ساخته‏اند تا با خواندن آنها حلاوت و خنكاى ولايت در سراسر وجود انسان نمودار شود.

تدوين كتب شعر غدير

مؤلفينى اقدام به جمع‏آورى و تدوين اشعار مربوط به غدير كرده‏اند و اين اسناد ادبى غدير را بصورت مجموعه‏هاى تنظيم يافته ارائه نموده‏اند. برخى از اين كتابها مستقلا درباره اشعار غدير است كه نمونه‏هايى از آنها نام برده مى‏شود:

عربى

1.الغدير فى الكتاب و السنة و الأدب،علامه امينى.

2.شعراء الغدير،مؤسسة الغدير،بيروت.

3.الغدير فى الأدب الشعبى،حسين بن حسن بهبهانى.

4.غديريات،علامه امينى،برگزيده از الغدير.

5.غديريات هادفة،سيد طالب خرسان.

فارسى

6.غدير در شعر فارسى،سيد مصطفى موسوى گرمارودى.

7.سرود غدير،علامه سيد احمد اشكورى،2 جلد.

8.شعراى غدير از گذشته تا امروز،علامه محمد هادى امينى،10 جلد.

9.غدير در شعر فارسى از كسائى مروزى تا شهريار تبريزى،محمد صحتى سردرودى.

10.پاسداران حماسه غدير،پرويز عباسى.

11.بيعت با خورشيد،اداره ارشاد خراسان.

12.در ساحل غدير،احمد احمدى بيرجندى.

13.گلبانگ غدير،محمد مهدى بهداروند.

14.دريا در غدير،ثابت محمودى.

15.مهر آب خم،سيد على رضوى.

16.يك جرعه از غدير،شعراى قم.

اردو

17.صهباى غدير،شعراى هند.

18.ترانه غدير،سيد محمد رضا ساجد زيد پورى.

كتاب ارزشمند "الغدير" يادگار علامه اميني از جمله اين فرهنگ‌ها و مجموعه‌ها به شمار مي‌رود كه در نوع خود بي‌نظير است.

"الغدير في الادب الشعبي" حسين بن حسن بهبهاني، "غديريات" علامه اميني، "غديريات هادفه" سيد طالب خرسان، "سرود غدير" علامه سيد احمد اشكوري، "شعراي غدير از گذشته تا امروز" علامه محمد هادي اميني، "پاسداران حماسه غدير" پرويز عباسي، "در ساحل غدير" احمد احمدي بيرجندي، "گلبانگ غدير" محمد مهدي بهداروند، "دريا در غدير" ثابت محمودي از ديگر كتابهايي است كه با موضوع غدير به نگارش درآمده است.

"محمد باقر انصاري" از جمله شاعران عصر حاضر است كه درباره واقعه غدير اينگونه سروده است:
"باده بده ساقيا، ولي ز خم غدير چنگ بزن مطربا، ولي به ياد امير وادي خم غدير، منطقه نور شد باز كف عقل پير، تجلي طور شد "آيه‌الله ميرزا حبيب‌الله خراساني" نيز غدير را اينگونه توصيف كرده است:
نوبت خم و غدير است امروز بگو،مگو چه روز است؟ امروز تا گويمت اين سخن به اكرام موجود شد از براي امروز "مصطفي محدثي خراساني" نيز در شعر "انتظار آسمان در غدير" خود سروده است:
ملتهب در كنار يك بركه روح تاريخ پير منتظر است دست خورشيد تا نهد در دست آسمان در غدير منتظر است "محمد علي سالاري"، "طاهره موسوي گرمارودي"، "خوشدل كرمانشاهي"، " سيد مصطفي موسوي گرمارودي"، "عليرضا سپاهي لائين"، "ناظم زاده كرماني"، " فرصت شيرازي"، "محمد جواد غفورزاده(شفق)"، "سيد رضا مويد"، "نظيري نيشابوري"، "محمود شاهرخي"، "محمد علي صفري(زرافشان)"،"احمد عزيزي"، "مكرم اصفهاني"، "يوسفعلي مير شكاك" از ديگر شاعراني هستند كه اشعار نغز و پر محتوايي درباره واقعه غدير به رشته نظم كشيده‌اند.